De schade en schande van leugens

Iedereen heeft zich er ooit schuldig aan gemaakt: het vertellen van een leugen. Op het moment dat de onware woorden je mond verlaten weet je van binnen al dat je eigenlijk niet het juiste doet. Je voelt het, zo rond je maagstreek, bij je buik. Wanneer we liegen vertellen we onszelf dat we daar een goede reden voor hebben. Omdat we een ander geen verdriet willen doen, hen niet willen kwetsen of niet willen dat ze zich zorgen maken. De waarheid is echter dat iedere denkbare "reden" voor een leugen complete bullshit is. Je probeert voornamelijk iets over je eigen gedrag te verhullen. Omdat je geen zin hebt in gezeik, kritische vragen/opmerkingen of in verantwoording afleggen.

Leugenaars vinden zichzelf heel slim. Ze denken hun situatie makkelijker te maken. Wat ze niet beseffen is dat de meeste mensen een goed werkende intuïtie hebben die hen feilloos vertelt wanneer er tegen ze gelogen wordt. Ook al zeggen ze er op dat moment niets over, weet dat elke leugen schade toebrengt die niet of nauwelijks meer te herstellen is in een mensenleven. Vertrouwen is weg, liefde, loyaliteit en vriendschap brokkelen in een rap tempo af. Tot het punt waarop mensen het contact verbreken, de leugenaar buiten sluiten en afstand nemen om zichzelf te beschermen. De waarheid kost niets, liegen kost je uiteindelijk alles.

Waarom liegen sommige mensen zo vaak en zo makkelijk? Het antwoord is simpel: omdat ze vooral tegen zichzelf liegen uit onvrede en/of schaamte. Ze weten dat ze verkeerde keuzes maken, of iets hebben waar ze zich schuldig over voelen en erover liegen tegen anderen is een makkelijk manier om zelf te ontkennen dat ze hun gedrag moeten aanpakken en de volle verantwoording voor hun keuzes moeten dragen. Wel eens gemerkt dat een leugenaar boos wordt op het moment dat je ronduit zegt dat je het niet gelooft en weet dat diegene liegt? Vaak gaan ze dan ook nog keihard in de verdediging om hun leugen kracht bij te zetten, ook al wéten ze dat er dwars door hen heen wordt gekeken. Geven ze de waarheid toe, dan erkennen ze hun probleem of de situatie waar ze eigenhandig in zijn beland, of hun destructieve gedrag en dat kunnen ze niet aan. De treurige ironie is dat alle positieve verandering in een mensenleven juist begint met de erkenning naar jezelf dat het anders moet.

Liegen is bijvoorbeeld één van de kenmerken van personen met een verslaving. Of dat nu drank-, drugs-, koop-, gok-, eet- of welke verslaving ook is. Veel verslavingen zijn vrij eenvoudig te verbergen voor de buitenwereld, maar ergens komt het punt dat de gevolgen dusdanig worden dat de verslaafde gaat liegen om het verborgen te houden. En om daarmee voor zichzelf te ontkennen dat er een verslavingsprobleem is. We kennen de schrijnende verhalen van pubers en adolescenten die tegen hun ouders liegen over hun drank- en drugsgebruik. Als ouder wil je niets liever dan geloven dat je kind eerlijk tegen je is. Maar de waarheid is dat er niemand is voor wie een kind zo graag wil verbergen dat het niet goed gaat als voor diens ouders. Bang voor hun afkeuring, bang om hun liefde te verliezen en niet inziend dat het liegen daar vele malen meer toe kan leiden dan het werkelijke probleem. Of de alcoholist die de lege flessen verstopt voor de omgeving, maar ook om dan zelf niet geconfronteerd te worden met hun aantal.

Liegen is zelden onschuldig. In veel films wordt er vaak een komische noot aan gegeven, je ziet hoe de hoofdpersoon een leugen vertelt, om zich beter voor te doen, in de hoop bij een ander in de smaak te vallen, uit schaamte... en vervolgens loopt alles door die ene leugen volledig uit de hand. In het echte leven is dat vooral treurig. Ik heb er al eerder over geschreven, maar nogmaals, omdat ik overal steeds vaker de leugen zie regeren: leef eerlijk en oprecht. Een oprechte luisteraar zal altijd de harde waarheid verkiezen boven een "verzachtende" leugen. Leugentjes om bestwil bestaan niet; voor de verteller niet en voor de luisteraar niet.

Quotes

• Je kunt niet liegen en verwachten dat mensen je vertrouwen.

• Niemand gelooft een leugenaar; ook niet wanneer die de waarheid vertelt.

• Het vergt een hoop waarheid om vertrouwen op te bouwen en slechts één leugen om dat volledig neer te halen.

• Elke reden die je kunt bedenken om te liegen is juist de reden dat je eerlijk moet zijn.

• Lieg nooit tegen iemand die jou vertrouwt; vertrouw nooit iemand die tegen je liegt.

• Men is zelden van streek door één leugen maar wel door het feit dat ze daarna aan alles zullen moeten twijfelen.

• Een oprecht persoon zal eerlijk zijn, ook als dat moeilijk of pijnlijk is, een lafaard verschuilt zich achter leugens en bedrog.

• Wanneer je ophoudt met liegen tegen jezelf en oprecht gaat leven zullen de verkeerde personen vanzelf je leven verlaten en de juiste naar je toekomen.

• De enige personen die boos worden wanneer je de waarheid spreekt zijn leugenaars.

• Het ergste aan het moeten luisteren naar leugens is het gevoel dat de leugenaar niet genoeg vertrouwen, respect en waarde aan jou hecht om eerlijk tegen je te zijn.